Actueel

Wat als… je kind iets meer ‘verwaarlozen’ ook zijn voordelen heeft?

Liesbeth Gijsel is hoofdredacteur van Eos. In De Standaard van 25 januari schreef ze een boeiend opiniestuk over het belang van vrij spelen. U vindt de integrale versie hieronder.

images-1

Kinderen hebben vandaag minder vrije tijd dan vroeger. Ouders die het goed menen met hun kroost laten hun kinderen niet alleen op straat rondhangen (te gevaarlijk!) en laten ze proeven van een rijk palet aan hobby’s. Want talent moet je vroeg ontdekken om het ten volle te kunnen ontplooien. Als die ouders beiden voltijds werken, blijven de kinderen elke dag in de naschoolse opvang. Gelukkig bieden steeds meer scholen op die momenten een huiswerkklas, muziek- of sportles aan. Zo wordt die tijd toch ook nuttig gebruikt om bij te leren of extra te bewegen. In de vakanties schrijven we onze kinderen massaal in voor themakampen. Die sluiten aan bij hun interesses en talenten. Dat is meteen ook goed als ze later op basis daarvan een studierichting zouden kiezen – denk maar aan de populaire STEM-kampen. De weinige tijd die overblijft, dient als ‘quality time’: samen naar de film of het museum, voorlezen of samen spelen.

Alles moet opbrengen. Maar wat als je kind wat meer ‘verwaarlozen’ ook zijn waarde heeft? Want dat heeft het. Omdat de economische logica overheerst, onderzoeken wetenschappers nu ook het belang van spelen. Meer bepaald: van vrij spelen. Echt verwaarlozen moet je je kinderen natuurlijk niet. Maar wel: hen wat meer hun eigen gang laten gaan en onbegeleid en zonder toezicht laten spelen. Niet alleen veilig thuis in de woonkamer, maar ook buiten, op straat of in het park.

Als je kinderen vrij laat, gaan ze het liefst op ontdekking om iets spannends te ondernemen, ze spelen rollenspelen of verzinnen spelletjes met eigen regels. Daar leren ze erg veel van. Studies wijzen uit dat kinderen die vaak vrij spelen sociaal capabeler zijn. Ze herkennen gevoelens van anderen sneller en kunnen hun eigen gevoelens beter uiten. Ander onderzoek geeft aan dat kinderen zonder toezicht meer bewegen. En dus gezonder zijn. Van spelen leren kinderen risico’s nemen, conflicten oplossen, oplossingsgericht denken, hun gevoelens uiten op een sociaal aanvaarde manier en flexibel reageren op veranderende omstandigheden. De lijst met voordelen is lang.

Spelen verandert het brein. Bij buideldieren hebben speelsere soorten een groter brein. Ratten die niet mogen spelen, hebben als volwassene een minder goed ontwikkelde prefrontale cortex. Dat hersengebied staat in voor hogere cognitieve functies zoals beslissingen nemen, plannen, sociaal gedrag en impulsbeheersing. Ze vertonen agressief en sociaal onaangepast gedrag en zijn gevoeliger voor verslaving. Bij mensen brengen sommige onderzoekers de stijging van het aantal jongeren met psychische problemen, zoals depressie of verslaving, in verband met een tekort aan vrij spel en met een overvolle agenda.

Wie economisch denkt en zijn kinderen alle kansen wil geven op een schitterende toekomst, kan hen maar beter wat meer ‘vrije tijd’ gunnen. En vrije tijd betekent vrijheid.